Puka strażnik miejski, prosi o wgląd do kotłowni i pyta o tabliczkę znamionową pieca. Dla wielu właścicieli domów na Śląsku to moment, w którym po raz pierwszy zastanawiają się, czy ich kocioł w ogóle wolno jeszcze użytkować. Od 1 stycznia 2026 roku takich kontroli jest coraz więcej, a stawką bywa mandat, a w skrajnych przypadkach grzywna do 5 tys. zł. Wyjaśniamy, co dokładnie nakazuje śląska uchwała antysmogowa, które terminy już minęły i kiedy warto sięgnąć po pomoc prawnika.
Czym jest śląska uchwała antysmogowa
Śląska uchwała antysmogowa to uchwała nr V/36/1/2017 Sejmiku Województwa Śląskiego z 7 kwietnia 2017 roku. Obowiązuje na terenie całego województwa od 1 września 2017 roku i jest aktem prawa miejscowego. Oznacza to, że wiąże każdego, kto na Śląsku ogrzewa budynek, niezależnie od tego, czy jest właścicielem, najemcą, czy zarządcą nieruchomości.
Uchwała reguluje trzy rzeczy: jakie urządzenia grzewcze wolno użytkować, jakimi paliwami można palić oraz w jakich terminach należy wymienić przestarzałe kotły i piece.
Terminy wymiany kotłów: sprawdź, czy któryś już Cię minął
Kluczowe jest to, że wiek kotła liczy się według stanu na 1 września 2017 roku, czyli na dzień wejścia uchwały w życie. Harmonogram wygląda następująco:
- do 31 grudnia 2021 roku: kotły wyprodukowane w 2006 roku lub wcześniej oraz wszystkie instalacje bez tabliczki znamionowej,
- do 31 grudnia 2023 roku: kotły wyprodukowane w latach 2007 do 2012,
- do 31 grudnia 2025 roku: kotły wyprodukowane od 2013 roku do 31 sierpnia 2017 roku,
- do 31 grudnia 2027 roku: kotły klasy 3 i 4 według normy PN-EN 303-5:2012,
- od 1 stycznia 2028 roku: dozwolone są wyłącznie kotły klasy 5 lub spełniające wymagania ekoprojektu.
W praktyce oznacza to, że większość starszych „kopciuchów” powinna być już wymieniona. Jeżeli nadal ogrzewasz dom kotłem, którego termin minął, przy najbliższej kontroli narażasz się na sankcję.
Kominki i inne miejscowe ogrzewacze
Uchwała nie dotyczy wyłącznie kotłów centralnego ogrzewania. Kominki i inne miejscowe ogrzewacze powietrza, które były używane przed wejściem uchwały w życie, należało dostosować do 31 grudnia 2022 roku. Wolno z nich korzystać tylko wtedy, gdy osiągają sprawność cieplną co najmniej 80 procent albo są wyposażone w urządzenie redukujące emisję pyłów, spełniające wymagania ekoprojektu.
Jakich paliw nie wolno używać
Niezależnie od klasy urządzenia, na Śląsku zakazane jest spalanie najbardziej szkodliwych paliw, w tym węgla o zbyt dużym udziale drobnej frakcji (tzw. muły i floty) oraz biomasy o wilgotności przekraczającej 20 procent. Palenie takim paliwem stanowi naruszenie uchwały nawet w nowoczesnym kotle.
Kontrole i kary: kto sprawdza i ile to kosztuje
Za egzekwowanie uchwały odpowiadają przede wszystkim gminy, a kontrole prowadzą upoważnieni pracownicy urzędu, straż miejska oraz policja. Użytkowanie zabronionego urządzenia lub palenie niedozwolonym paliwem jest wykroczeniem na gruncie art. 334 Prawa ochrony środowiska. Grozi za nie mandat (co do zasady do 500 zł), a w razie skierowania sprawy do sądu grzywna sięgająca 5 tys. zł. Kontroler może wrócić, więc sankcja bywa nakładana wielokrotnie.
Warto pamiętać, że brak wymiany starego kotła może też pozbawić prawa do dofinansowania z programów wsparcia. To osobna dolegliwość finansowa, o której łatwo zapomnieć.
Oddzielnym obowiązkiem, ogólnopolskim, jest zgłoszenie źródła ciepła do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). To nie to samo co uchwała antysmogowa, ale w praktyce dane z ewidencji ułatwiają gminom typowanie nieruchomości do kontroli.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika
Nie każdy mandat trzeba przyjąć. Jeżeli uważasz, że kontrola przebiegła nieprawidłowo, że urządzenie spełnia wymagania albo że błędnie ustalono wiek lub klasę kotła, masz prawo odmówić przyjęcia mandatu. Wtedy sprawa trafia do sądu, a wsparcie prawnika pozwala rzetelnie przedstawić argumenty i dowody.
Uchwała antysmogowa bywa też tłem sporów sąsiedzkich. Jeżeli sąsiad pali odpadami, a dym i odór uprzykrzają korzystanie z Twojej nieruchomości, przysługują Ci konkretne środki prawne. Opisaliśmy je szerzej we wpisie Hałas, pył i odór z sąsiedniego zakładu, jakie prawa ma właściciel nieruchomości.
Nasza kancelaria zajmuje się sprawami z zakresu ochrony środowiska oraz sprawami cywilnymi, w tym sporami sąsiedzkimi. Jeśli otrzymałeś mandat lub chcesz zabezpieczyć się przed kontrolą, skontaktuj się z nami. Doradzamy klientom z Katowic, Rybnika i całego regionu.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z radcą prawnym.
Najnowsze komentarze