Wielu przedsiębiorców jest przekonanych, że opłata środowiskowa dotyczy tylko dużych zakładów przemysłowych. Tymczasem obowiązek może objąć także niewielką firmę, która korzysta z samochodów służbowych, ogrzewa halę własną kotłownią albo prowadzi lakiernię. Nierozliczenie się w terminie potrafi się zemścić, bo urząd może naliczyć opłatę samodzielnie i ściągnąć ją za kilka lat wstecz. Poniżej wyjaśniamy, kogo dotyczy opłata, jakie progi i terminy obowiązują oraz jak zorganizować rozliczenie bez ryzyka.
Kto płaci opłatę za korzystanie ze środowiska?
Opłatę wnosi podmiot korzystający ze środowiska. W praktyce chodzi o cztery główne rodzaje korzystania:
- wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (na przykład emisja z transportu, z kotłowni, z procesów technologicznych czy z malowania i lakierowania),
- pobór wód,
- wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi,
- składowanie odpadów.
Obowiązek nie zależy od wielkości firmy, lecz od tego, czy i w jakim zakresie korzysta ona ze środowiska. Dlatego dotyczy on bardzo szerokiego grona przedsiębiorców, także jednoosobowych działalności z firmowym autem.
Progi 100 i 800 zł: kiedy składasz wykaz, a kiedy płacisz?
Zakres obowiązków zależy od wysokości opłaty wyliczonej odrębnie dla każdego rodzaju korzystania ze środowiska:
- jeżeli roczna opłata dla danego rodzaju korzystania nie przekracza 100 zł, nie składasz wykazu ani nie wnosisz opłaty (musisz jednak przechowywać dane, na podstawie których dokonałeś wyliczenia),
- jeżeli opłata mieści się w przedziale od 100 do 800 zł, składasz wykaz, ale nie wnosisz opłaty,
- jeżeli opłata przekracza 800 zł, składasz wykaz i wnosisz opłatę.
To rozróżnienie ma duże znaczenie praktyczne. Sporo małych firm mieści się w przedziale, w którym trzeba złożyć wykaz, choć samej płatności nie ma. Pominięcie wykazu w tej sytuacji to naruszenie obowiązku, nawet jeżeli kwota do zapłaty wynosi zero.
Termin i właściwy urząd
Opłatę rozlicza się raz w roku, za rok poprzedni, w terminie do 31 marca. Rozliczenie za 2025 rok należy więc złożyć do 31 marca 2026 roku. W tym samym terminie składa się wykaz i, jeżeli jest wymagana, wnosi opłatę.
Właściwy jest urząd marszałkowski. Co istotne, wykaz kieruje się do marszałka właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska, a nie do urzędu skarbowego. To częsty błąd, który potrafi opóźnić prawidłowe rozliczenie.
Warto też pamiętać, że opłata środowiskowa to nie to samo co raport do Krajowej Bazy o emisjach (KOBiZE). To odrębne obowiązki o różnych terminach, choć dane z bazy bywają wykorzystywane przy naliczaniu opłat za emisje do powietrza.
Czym grozi brak rozliczenia?
Jeżeli firma nie złoży wykazu, marszałek województwa może wyliczyć opłatę samodzielnie, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Gdy dane w złożonym wykazie budzą zastrzeżenia, organ ustali różnicę i wezwie do dopłaty. Roszczenia z tytułu opłat mogą być dochodzone za kilka lat wstecz, więc zaległość potrafi urosnąć do znaczącej kwoty wraz z odsetkami.
Jak poukładać rozliczenia w firmie?
Najwięcej problemów bierze się z niepełnej ewidencji: brakuje danych o przejechanych kilometrach, zużyciu paliwa czy o pracy urządzeń. Dobrą praktyką jest wyznaczenie osoby odpowiedzialnej, prowadzenie ewidencji na bieżąco oraz coroczna weryfikacja, czy firma przekracza progi. Dla podmiotów, które eksploatują instalacje na większą skalę, opłaty łączą się często z obowiązkami z zakresu pozwoleń. Piszemy o nich we wpisie Pozwolenie zintegrowane (IPPC): kiedy zakład przemysłowy go potrzebuje.
Jak możemy pomóc?
W ramach obsługi prawnej firm porządkujemy obowiązki środowiskowe przedsiębiorstw, w tym te związane z eksploatacją zasobów naturalnych i pozwoleniami środowiskowymi. Pomagamy ocenić, czy firma podlega opłacie, reprezentujemy w postępowaniach przed marszałkiem województwa i wspieramy w sporach dotyczących wysokości należności.
Jeśli nie masz pewności, czy Twoja firma rozlicza się prawidłowo, albo otrzymałeś wezwanie z urzędu marszałkowskiego, skontaktuj się z nami. Obsługujemy przedsiębiorców z Katowic, Rybnika i całego regionu.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z radcą prawnym.
Najnowsze komentarze